Энергияны сакълав системасынынъ сетке уйгъунлыгъы, эсас оларакъ, бу батарея системалары биз 50-70 йыл эвельси къургъан электрик инфраструктурасына эр шей янгъа кетмейип, къошула билеми, деп сорамакътыр. Электрик сетлери бир ёнелиш ичюн уйдурылгъан эди - электрик энергиясы электрик станцияларындан эвинъизге акъып келе. Икяенинъ сонъу. Шимди биз оны бир къач саниеде зарядлай, разрядлай ве экиси арасында кечеяткъан батареяларнен чалышмагъа меджбур этемиз.
Техникий тариф кергинлик параметрлерине, сыкълыкъ джевабына ве гармоникаларгъа кире. Амма мында лаф бойле шейге келе: сакълав системасы сетке багълы олгъан къалгъан эр шейнен гузель ойнаймы? О, сет операторындан кельген сигналларгъа джевап бере билеми? О, башкъа донатмаларны бузгъан электрик шувултысыны яратамы? Сеть шараитлери денъишкенде о, тургъун къалырмы?
Не ичюн сурьат имкяндан зияде муимдир
Инсанларнынъ чокъусы батарея не къадар энергия сакълап оладжагъына дикъкъат айыра. Бу мегаватт-саат (МВтс) ола. Амма сетке келишкенлик ичюн къуветнинъ мегаватт (МВт) ольчюси ве онынъ не къадар тез джевап бере биледжеги де ойле муимдир.
Джевхерий Австралиядаки Хорнсдейл энергия захиреси муим бир шейни косьтере - оларнынъ 100 МВт/129 МВт/саат Тесла батареясы монтажы 140 миллисаниеде сыфырдан толу къуветке чыкъып ола. Адеттеки газ пикер заводлары чалышып башламакъ ве толу махсулат чыкъармакъ ичюн 10-15 дакъкъа керек. Бу фаркъ, сен сетнинъ сыкълыгъыны тургъун тутмагъа тырышкъанда пек буюктир. Австралияда сыкълыкъ 49,9 ве 50,1 Гц арасында къалмакъ керек (я да Шималий Америкада 59,9—60,1 Гц), ве бу диапазондан тыш сапмалар донатмаларгъа зарар кетире я да каскадлы бозукълыкъларгъа себеп ола биле. teslamag.de сайтынынъ малюматлары бу батареянынъ дженюбий Австралиядаки комюр заводынынъ сеферине сеттеки эр бир ресурстан тездже джевап бергенини косьтере.
Сыкълыкъ меселеси кимсенинъ планлаштырмагъаныны .
Сеткалар белли бир сыкълыкъта тербеленген денъишкен токнен чалышалар. Шималий Америкада 60 Гц, дигер ерлернинъ чокъусында 50 Гц. Генерация ве юк мувазенели олгъанда, сыкълыкъ тургъун ола. - генерациянынъ апансыздан гъайып олгъанда электрик станциясы офлайнгъа чыкъкъанда - сыкълыкъ тюше. Адеттеки сетлер буны копчек запасларынен, эсас оларакъ, тез юксельмеге имкян берген къуветтен ашагъы чалышкъан электрик станцияларынен яптылар.
Аккумуляторлар мусавийликни денъиштирди. Олар деерлик бир аньде кучь кирсете билелер, амма эгер оларны догъру идаре этмесенъ, олар да ойле тез акъып кетмек мумкюнлер. Бу янъы уйгъунлыкъ меселелерини ярата, чюнки сетлерни идаре этмек системалары адеттеки генерациянынъ яваш джевап хусусиетлери этрафында уйдурылгъан эди.
Онъа уйып оламагъан стандартлар .
IEEE 1547 — АКъШ-та пайлаштырылгъан энергия ресурсларыны багъламакъ ичюн эсас стандарттыр. 2018 сенеси янъыланма 2003 сенеси чыкъкъан версиядаки меселелерни тюзетмек керек эди, о, буюк-масштаблы батарея сакълавы олмаздан эвель язылгъан эди. Амма 2018 сенеси стандарт биле сакълав системалары япмакъ керек олгъан эр шейни къапламай.
Калифорнияда 2024 сенеси башында 10 бинъ МВт ерлештирильген батарея къувети етти, деп хабер эте caiso.com сайтында булунгъан Калифорния мустакъиль система операторынынъ малюматлары. О монтажларнынъ чокъусы энергия сыкълыгъы 90-120 Вт/кг этрафында олгъан литий демир фосфаты (LiFePO4) химиясыдыр. НМС батареяларынен алгъан 150-200 Вт/кг кучьтен эксик, амма юксек араретлерде даа тургъун ве сет къулланмалары ичюн девирнинъ омюри даа яхшы.
Меселе шунда ки, эр бир коммуналь хызмет IEEE 1547 стандартынынъ устюне озь талапларыны къошты.Hawaiian Electricнинъ бир къаиделери бар. ПГ&Э-де чешитлери бар. Калифорнияда батареялар ерлештирмек ичюн чалышкъан шейлер Техас я да Нью-Йорк штатларындаки талапларгъа джевап бермей биле. Акъикъий стандартлаштырув ёкъ, бу исе сакълавны масштаблаштырмакъны керек олгъанындан паалы эте.
Инверторлар – бу акъикъий тар боюн .
Инвертор — бу, токътамайджакъ батареянынъ къувети денъишкен сет къуветине чевирильген ердир. О да уйгъунлыкъ богъма нокътасы. Земаневий сетке-багълы инверторларгъа кергинликни низамлав, реактив къуветни дестеклемек, частота джевабыны япмакъ ве DNP3 я да Modbus киби протоколлар ярдымынен сет операторларынен багъ тутмакъ керек. Базы инверторлар бутюн буларны яхшы япып олурлар. Башкъалары оламаз.
Бир пайлаштырув схемасында бир къач сакълав системасы олгъанда, оларнынъ инверторлары бири-биринен дженклешип ола. Бир система кергинликни котермеге, экинджиси оны тюшюрмеге тырыша. Бу исе донатмаларгъа зарар кетире я да къорчалав релелерини чалыштыра бильген тербеленювлерни ярата. Бир къач инверторны координация этмек ичюн коммуналь хызметлернинъ чокъусында даа олмагъан муреккеп идаре системалары керек.
Акъикъий лейхалар, акъикъий меселелер
pge.com сайтындаки Pacific Gas & Electric весикъаларына коре, Калифорниядаки Moss Landing энергия сакълав станциясы шимдики вакъытта дюньяда энъ буюк батарея монтажларындан биридир - 3,000 МВт. О, бир саниеде толу зарядтан толу разрядкъа кече биле, бу исе оны сыкълыкъны низамламакъ ве энъ юксек талапны идаре этмек ичюн къыйметли япа.
Лякин келишкенлик автоматик дегиль эди. «ПГ&Э» бир-бирине багъланув нокътасында трансформаторлар ве къорчалав донатмаларыны янъыдан къурмакъ керек олды. Оларгъа батареяны башкъа генерация ресурсларынен координация этмек ичюн янъы идаре системалары керек эди. Лайиха тасдикълангъанындан башлап, чалышмагъа башлагъандже учь йыл девам этти, ве бу вакъытнынъ муим бир къысмы сет интеграциясыны огренювге ве инфраструктураны янъыдан къурмагъа сарф этильди.
Даа кичик таркъалгъан сакълав монтажлары чешит тюрлю сынавларгъа огърайлар. Мескен ве тиджарет системалары UL 9540 ве UL 1973 хавфсызлыкъ стандартларына джевап бермек кереклер. Олар юрисдикциялар арасында пек денъишкен ерли электрик кодекслерине риает этмек кереклер. Базы ерлерде тез якъмакъ имкянлары керек. Дигерлери исе махсус узюльме коммутаторларыны я да янгъынны сёндюрюв системаларыны фарз этелер.
Уйгъунлыкънынъ фияты .
Бири-бирине багъланув талапларыны ерине кетирмек сакълав системасынынъ ерлештирильген фияты- на 15-20% къоша. Бунъа махсус къорчалав донатмалары, алякъа аппаратурасы, электрик энергиясынынъ кейфиетини огренюв ве коммуналь хызметлернинъ бири-бирине багъланувы ичюн акъча кире. Даа кичик лейхалар ичюн бу масрафлар икътисадиятны бутюнлей ольдюре биле. 500 кВт-саат тиджарет сакълав системасы талап акъкъыны эксильтмек ичюн мантыкълы ола биле, амма озьара багъланув талапларына 50 бинъ доллар къошма пара сарф этмек керек олса, мантыкълы дегиль.
Алманияда VDE вастасынен IEEE талапларына келишмеген чешит стандартлар бар. Шималий Америка базары ичюн махсус япылгъан донатмаларгъа Авропада чалышмакъ ичюн чокъ вакъыт аппарат денъишмелери керек ола. Бу базарны парчалай ве кунеш батареяларынынъ фиятыны тюшюрген кутьлевий истисал икътисадиятынынъ чешитине маниа ола.
Аккумуляторлар эскирген сонъ не ола .
Литий батареялары бозула. Вакъыт кечтикче имкянлар сола, ички къаршылыкъ арта, чалышув чалышувы исе эксиле. Янъы олгъанда бутюн сет талапларына джевап берген батарея системасы 5-7 йыл агъыр велосипед юрген сонъ агъыр вазиетте ола биле.
Сетка кодлары, керчектен де, бу деградацияны эсапкъа алмайлар. Система бутюн 10-15 йыллыкъ бекленильген омюр девамында уйгъунлыкъта къалмакъ керек. Аккумуляторнынъ хусусиетлери денъишкен сайын, идаре системалары уйгъунлашмакъ кереклер. Базы эрте сакълав монтажлары бойле меселелерге расткелелер: деградациягъа огърагъан батареялар сет операторларына ильк ваде берген джевап вакъытларыны я да къувет севиелерини темин этип оламайлар.
Буны чезмек ичюн стандарт ёнелиш ёкъ. Базы лейхаларны азырлагъанлар озь системаларыны башта зияде ольчюде япалар, деградацияны планлаштыралар. Дигерлери исе батареяларны идаре этмек ичюн муреккеп системаларны къулланалар, олар батареялар къартайгъан сайын иш параметрлерини тюзетелер. Амма бу, ильк проект моделлеринде олмагъан муреккеплик ве фият къоша.
Янъылангъан интеграция меселеси .
Янъылангъан юксек нуфуз сакълав ерлери идаре этмек керек олгъан тик пандустар ярата. Акъшам кунеш энергиясы чыкъарувы йыкъылгъанда, бошлукъны толдурмакъ ичюн батареялар бошатыла. Бир геджеде апансыздан ель котерильгенде, батареялар артыкъ генерацияны озюне чекмек ичюн зарядлана.
Буны бинълернен айры сакълав системалары боюнджа координация этмек – бу сетлернинъ эвель расткелишмеген идаре меселесидир. Сизге акъикъий-вакъыт мониторинги, тез алякъа ве таркъалгъан ресурслар боюнджа ёллавны оптималлаштыра бильген алгоритмлер керек. Базы регионлар бу имкянларны къуралар. Дигерлери исе 1980-нджи сенелерден къалгъан идаре системаларында чалышалар, олар адий генерацияны зорнен идаре эте билелер, къалсын бинълернен батареялар, олар озь чыкъышыны миллисаниелерде денъиштире билелер.
Инфраструктураны кимсе паранен темин этмеге истемей .
Сакълав тарафдарлары янъылангъан энергияны теминлеген батареялар акъкъында лаф этелер. Бу тек сет инфраструктурасы эки тарафлама кучь акъымы иле чалышмакъ мумкюн олгъанда догърудыр. Бир чокъ ерлерде оламай. Таркъалув трансформаторлары бир-ёллу кучь акъымы ичюн уйдурылгъан эди. Къорчалав схемаларында бозукълыкъ току таркъалув агъындаки батареялардан дегиль де, ёллав системасындан кельгенини фарз этелер.
Бу инфраструктураны янъыдан къурмакъ ичюн миллиардларгъа пара керек. Коммуналь хызметлер он йыллар девамында озь файдасыны бермейджек янъыланмаларгъа пара сарф этмеге истемейлер. Регуляторлар муштерилер догърудан-догъру корьмеген инфраструктура ичюн ставкаларнынъ арттырылмасыны тасдикъламакъ ичюн курешелер. Демек, уйгъунлыкъ сынъырлары сакъланып къалмакъта, чюнки сакълав системалары япып оладжакъ шейлерни дестеклемек ичюн темель ёкъ.
Эшьялар къайда тургъан .
Австралия ве Калифорния сетка-масштабында сакълав интеграциясы акъкъында эр ерден чокъча бильдилер. Оларнынъ буюк ерлештирювлери пилот лейхаларында ачыкъ корюнмеген проблемлерни ачыкълады. Олар даа яхшы стандартлар ишлеп чыкътылар, идаре этюв системаларыны мукеммеллештирдилер ве коммуналь хызметлернинъ хадимлерини огреттилер, олар эмиетли сакълав имкяны олгъан сетлерни насыл ишлетмек кереклигини анълайлар.
Лякин универсаль оюн китабы ёкъ. Джевхерий Австралияда озь айры сетлеринен чалышкъан шейлер, бельки, озьара багълы массавий системасы олгъан Техаскъа аит олмайджакътыр. Калифорниянынъ сакълав ресурсларыны идаре этмек ёлу догърудан-догъру чешит базар къурулышлары я да норматив-укъукъий базалары олгъан регионларгъа чевирильмей.
Энергияны сакълав системасынынъ сетке келишкенлиги даа девам этеяткъан иш оларакъ къалмакъта. Технология бар. Стандартлар яхшылаша. Теджрибе топлана. Лякин батареялар олар ичюн махсус япылмагъан электрик сетлеринен ишанчлы чалышмагъа меджбур этмек ичюн вакъыт, пара ве ашыкъып оламайджакъ институциональ огренюв керек. Базы регионлар буны башкъаларындан тездже анълайджакълар, анъламагъанлары исе, озьлеринде ола бильгенинден аз ишанчлы сетлер ичюн зияде масрафлар тёлейджеклер.