◆Иритильген-типли анод материаллары
◆Конверсия-типли анод материаллары
◆Литий маден анод материаллары .
1990 сенеси зарядланув джерьянында.литий-ион батареялары, менфий электрод материалы литий ионлары ве электронларыны ташымакъта пек муим роль ойнай, энергияны сакъламакъ ве чыкъармакъ ичюн пек муимдир. Маддий масрафлар джеэтинден бу материаллар батареяларнынъ умумий истисал масрафларынынъ 5%-ден 15%-ке къадарыны тешкиль этелер ве литий-ионлы батареялар чыкъарув ичюн зарур эсас хаммаллардан бири сайылалар. Мусбет электрод материалы киби, менфий электрод материалы да литий-ион батареялары технологиясынынъ илерилевине ярдым этмекте сонъ дередже муим роль ойнай. Сонъки йылларда, батареяларнынъ чалышувыны яхшылаштырмакъ ичюн талап арткъан сайын-хусусан, энергия сыкълыгъы, къувет сыкълыгъы, девирнинъ даа яхшы тургъунлыгъы ве хавфсызлыгъына ынтылувлар-тедкъикъатчылар литийнинъ эсас компонентлеринден бири олгъан менфий электрод материалына буюк дикъкъат айырдылар}{{9}.
батареялар ола. Идеаль менфий электрод материалы бойле хусусиетлерге малик олмакъ керек: 1.1.

1) енгиль, белли бир къуветни оптималлаштырмакъ ичюн мумкюн къадар чокъ Ли ерлештириле.
2) литий ионларыны кирсетюв ве чыкъарув реакциялары ичюн алчакъ оксид-къайтарма потенциалы, бу исе батареянынъ чыкъыш кергинлигини зияделештирмеге ярдым эте.
3) Яхшы электрон ве ион кечиримлилиги.
4) Электролит иритиджилеринде иримей ве литий тузларынен реакциягъа кирмей. (5) Зарядлангъан ве бошаткъан сонъ мукеммель химиявий тургъунлыкъ, юксек хавфсызлыкъ перформансы ве девирнинъ омюри, озь-озюни-бошатувнынъ алчакъ тезлиги.
6) учуз олмагъан, бол ресурслар ве экологиягъа зарар кетирмеген.
Анод материалларыны химиявий теркибине коре эки эсас категориягъа больмек мумкюн: углерод-эсасында япылгъан материаллар ве -углерод-эсасында олмагъан материаллар. Карбон-эсасындаки материалларны даа зияде графит карбон материалларына ве аморф карбон материалларына больмек мумкюн. -углерод-эсасында олмагъан материалларгъа кремний-эсасында, титан-эсасында ве чешит маден оксидлери кире. Шимдики вакъытта базарда кениш къулланылгъан анод материаллары эсасен учь чешитни къабул этелер: углерод-эсасында япылгъан материаллар, литий титанаты (LiTisOi2) ве кремнийни теркипке къошкъан углерод композит материаллары. Углерод-эсасында япылгъан материалларны даа зияде графитке (табиий ве суний графит), йымшакъ углеродкъа ве къатты углеродкъа больмек мумкюн. Бу категориялар арасында энъ буюк базар пайыны суний графит ала.
Интеркаляциялангъан анод материаллары .
углеродлы материаллар
Литий-ион батареяларыны ишлеп чыкъарувда анод оларакъ маденли литийнинъ ерини алмакъ ичюн карбон-эсасындаки материаллардан файдаланув янъылыгъы бу технологияда буюк бир сынъырны бозгъаныны къайд эте. Бугуньки куньге къадар анод материалынынъ башкъа ич бир чешити онынъ фияты-эффективлигине ве чалышувына етмей; шунынъ ичюн углерод-эсасындаки материаллар баягъы бир девир девамында буюк-ольчюли тиджарет къулланмалары ичюн биринджи сечим оларакъ къалмасы беклениле. Графитлешюв дереджесине коре, анодлар оларакъ къулланылгъан карбон-эсасында япылгъан материалларны учь категориягъа больмек мумкюн: графит, йымшакъ карбон ве къатты карбон. -графит олмагъан карбон материалларнынъ эписи юксек-араретте ишлев вакътында графитке чевирильмеге ынтылув косьтере; лякин базы мадделер бу тюрленювге зияде мейильлидирлер ве йымшакъ углерод оларакъ бельгиленелер; джерьянны битирмек къыйын олгъанларына исе къатты углерод дейлер. Адет узьре, йымшакъ углеродны комюр катран я да нефть чамур киби хаммалдан алмакъ мумкюн; аксине, къатты углерод эксериетле фенол катран я да сахароза киби компонентлерден синтез этиле. Шимдики вакъытта йымшакъ углерод саасында энъ чокъ огренильген мевзулардан бири мезофазалы углерод микросфераларыдыр. Литий-ион батареяларында менфий электродлар оларакъ къулланылгъанда эм графит, эм де-графит олмагъан карбон материаллары озь имтиязлары ве эксикликлери бар. Бунъа эсасланып, араштырмаджылар бу карбон материалларынынъ юзюни денъиштирмек ве денъиштирмек ичюн, оларнынъ чалышувыны яхшылаштырмакъ ичюн, чешит алт-сегментлерни сыкъ-сыкъ къулланалар.

Графит, къатламлы материал оларакъ (5-8 рес.), sp2 гибрид алында ерлешкен, эки ольчюде узанаяткъан атомлардан ибарет алтыкошели рамкадан ибарет ички къурулышкъа маликтир. Эр бир къатлам ичинде углерод атомлары углерод-углерод атомлары арасындаки месафе 0,142 нм ве багъ энергиясы 345 кДж/моль олгъан къавий алтыкошели сет къурулышыны тешкиль этелер ве сонъ дередже кучьлю тургъунлыкъ косьтере. Аксине, чешит къатламлар арасындаки углерод атомлары даа зайыф ван дер Ваалс кучьлеринен багълана, оларнынъ тесирлешюв энергиясы тек 16,7 кДж/моль, бу исе 0,3354 нм ольчевли тюзлюклерара аралыкъкъа келише. Литий ионлары графитнинъ алты карбон къатламы арасында кери кириш ве чыкъарувдан кечип, литийни сакъламакъ ичюн LiC6 бирикмелерини мейдангъа кетире билелер. Бу джерьян девамында къатламлар арасындаки аралыкъ эп денъише; LiC6 ичюн бу къыймет 0,37 нм ола ве бойлеликнен, назарий максималь махсус къуветке 372 мА·с/г ирише. Бундан да гъайры, графитнинъ мукеммель кечиримлилиги материал ичинде электронларнынъ тез кочювини къолайлаштыра. Лякин менфий электрод материалы оларакъ къулланылгъанда графитнинъ базы эксикликлери де бар: онынъ литий кирсетюв/чыкъарув кергинлигининъ нисбетен алчакъ платосы заряд я да бошатув вакътында литий дендритлерининъ осьмесине кетире биле. Бу дендритлер батарея айыргъычына кирген сонъ, олар ички къыскъа замыканиелерни догъура билелер, бу исе янгъынларгъа я да атта патлавларгъа кетире биле, бу исе батареянынъ хавфсызлыгъыны телюкеге къоя.

5-8 рес-де графит къатламлы къурулышнынъ схематик схемасы .
Графит эсасен эки категориягъа болюне: табиий графит ве суний графит. Табиий графит, къыскъартылгъанда NG (табиий графит) табиаттан чыкъарылгъан ве адий ишлев ёлунен эльде этильген юксек-углеродлы материалгъа аиттир. О, къатламлы кристалл къурулышынынъ эки чешит морфологиясына саиптир: алтыкошели ве ромб шекилли. Бу материал тек запасларда чокъ дегиль, онынъ фияты да аз ве экологик джеэттен темиздир. Лякин литий-ион батареяларында къулланувда юзюнинъ фаалиетининъ тенъсиз пайлашмасы ве табиий графит тозу парчачыкъларынынъ буюк данечиклери себебинден онынъ юзюнинъ кристалл къурулышы заряд-разряд девирлеринде къолайлыкънен зарарлана, бу исе SEI пленка батареясынынъ тенъсиз къапланувына ве чалышув эффективлигине тесир эте. Бу зорлукъларны енъмек ичюн араштырмаджылар табиий графитнинъ хусусиетлерини яхшылаштырмакъ ичюн чешит усулларны ишлеп чыкътылар, меселя, онынъ юзюнинъ хусусиетлерини ве микроструктурасыны оптималлаштырмакъны макъсат этип, сфероидизация, оксидленюв юзюни ишлемек, фторлаштырмакъ ве юзюни карбон къапламакъ.
Суний графитни къолай графитленген карбон материалларыны юксек-араретте графитлештирмек ёлунен чыкъармакъ мумкюн. Бу тюр материал литий-ион батареяларында анод материалы оларакъ кенъ къулланыла. Табиий графитке коре, суний графит узун девир омюри, юксек-араретте сакълав къабилиети ве юксек-тезлик джеэтинден муим имтиязлар косьтере, бу исе оны янъы энергетик автомобильлерде къулланылгъан литий-ион батареялары ичюн энъ сечильген анод материалларындан бири япа. Суний графит озь буюк специфик къувети ве нисбетен алчакъ фияты себебинден кучь батареяларында ве орта-дан -юксек - истимал электроникасы махсулатларында да кенъ къулланыла. Статистикагъа коре, 2021 сенеси бутюн анод материал юклерининъ 84%-и суний графитке аит эди.
-графит олмагъан углеродлы материаллар эсасен эки категориягъа болюнелер: къатты углерод ве йымшакъ углерод. Къатты углерод — бу, сонъ дередже юксек араретлерде (2800 градустан зияде) биле графит къурулышына чевирильмек къыйын олгъан углерод материалынынъ чешитидир. Бу материаллар, адет узьре, белли бир полимерлернинъ пиролиз ёлунен эльде этиле. Хусусан, къатты углероднынъ умумий менбаларына чешит тюрлю катран углеродлары (фенол катранлары, полифурфурил спирти катран ПФА-С ве эпоксид катранлары киби), специфик полимерлернинъ пиролизи иле пейда олгъан углерод (поливинил спирти (ПВА) киби), поливинилиден ве поливинилфторид ве поливинилфторид киби (ПВНПАДФ) киби углеродлар кире. атсетилен къара). Азырлав джерьянында къатты углероднынъ ичинде чокъ сайыда решеткалы къусурлар пейда ола, бу исе литий ионларына тек углерод къатламлары арасында интеркаляция япмагъа дегиль де, бу къусурлы ерлерни толдурмагъа имкян бере, бойлеликнен, бу материалдан япылгъан анодларгъа юксек специфик къусур бериле (350 ве 500 мА арасында ismproving capaciall of the литий-ион батареялары. Лякин юкъарыда анъылгъан решетка къусурлары да анод материалы оларакъ къатты углерод къулланылгъанда башлангъыч кулон эффективлигининъ алчакълыгъына ве девирнинъ зайыф тургъунлыгъына кетире. Бугуньки куньге къадар бу меселелер себебинден къатты углерод тиджарет ёлунен чыкъарылгъан литий-ион батареяларында кенъ къулланылмай, оны кенъ колемде къулланмакъ ичюн даа базы маниалар бар.

Юмшакъ углерод юксек-арарет шараитлеринде (2800 градустан зияде) къолайлыкънен графитлешкен аморф углерод материалларына аиттир. Бу материалларгъа чамур, ине кокси, нефть кокси ве карбон лифлери кире. Юмшакъ углеродта графитлешювнинъ алчакъ севиеси себебинден онынъ къурулышында чокъ сайылы къусурлар бар, бу исе онъа кери ёлнен даа чокъ литий ионларыны ерлештирмеге имкян бере; айны вакъытта къатламлар арасындаки аралыкънынъ буюклиги электролитлернинъ ичине кирмесине ярдым эте. Демек, бу хусусиетлерге эсасланып, йымшакъ карбонлы материаллар биринджи бошатув вакътында юксек къабилиет косьтере. Лякин айны шу къурулыш тургъунсызлыгъы себебинден онынъ къайтарылмаз къабилиети де нисбетен юксектир. Бундан да гъайры, йымшакъ углероднынъ ички къурулышынынъ тертипсизлиги литий-ион фааль ерлерининъ чешит энергия пайлашувларына кетире, бу исе заряд ве разряд вакътында белли бир кергинлик платосынынъ олмамасына кетире, бу исе онынъ амелий къулланувыны сынъырлай.
Титан диоксиди .
Титан диоксиди (TiO2) литий-ион батареялары ичюн менфий электрод материалы оларакъ буюк потенциал косьтере, бу тек буюк-масштаблы истисал ичюн имкянлы олгъаны ве алчакъ фияткъа саип олгъаны ичюн дегиль де, 1,5В да Liti/re) иш кергинлигинде мукеммель хавфсызлыкъ ве тургъунлыкъ косьтергени ичюндир. Бундан да гъайры, TiO2 бир сыра аджайип хусусиетлерге саиптир: юксек электрохимик фаалиет, кучьлю оксидленюв къувети, яхшы химиявий тургъунлыкъ, табиий ресурсларнынъ боллугъы ве чешит тюрлю кристалл къурулышлары.
Бу имтиязлар джеми оларакъ TiO2 литий-ион батареялары ичюн (хусусан гибрид электрик автомобильлери саасында) идеаль менфий электрод материал сечимлеринден бири япалар.
Назарий джеэттен TiO2-нинъ эр бир бирлем массасы бир литий ионыны сакълап ола, бу исе 330 мА·с/г кучьке тенъ келе, бу исе LiTiO2-нинъ назарий имкянындан деерлик эки кере зиядедир. Лякин амелиятта бу назарий максималь литий сакълав имкянына иришмек гъает къыйын олгъаны тапылды. Титан диоксидинде литий ионларыны кирсетюв ве чыкъарувнынъ эффективлигине бир чокъ факторлар тесир эте, оларнынъ арасында, амма сынъырланмайып, материалнынъ кристалллыгъы, парчачыкъларнынъ колеми, ички къурулыш хусусиетлери ве специфик юзюнинъ мейданлыгъы бар. Шуны къайд этмек керек ки, TiO2 чешит кристалл фазаларында бар, энъ яхшы-белирлилери тетрагональ кристалл системасында рутил ве анатаза чешитлери, орторомбик кристалл системасында исе брукит чешитидир.
