Глобаль энергетика къурулышынынъ токътамайып уйгъунлашмасы ве янъылангъан энергиянынъ тез инкишафы иле, 2012 с.энергияны сакълавтехнология яваш-яваш энергия трансформациясы ве келеджек икътисадий инкишафны тешвикъат этмек ичюн муим таянчкъа чевириле.
Энергия сакълав батареялары технологиясынен танышув .
▲Энергияны чевирюв, сакълав ве ишлетюв
▲Энергияны сакълав технологияларынынъ таснифи ве къулланылувы .
▲Энергияны сакълагъан батареялар акъкъында умумий малюмат .
▲Энергия сакълагъан батареяларнынъ иш принципи ве теркиби .
▲Энергияны сакълагъан батареяларнынъ чалышув косьтергичи ве оларнен багълы терминология .
Энергия – дюньяны идаре этеджек эсас кучь ве инсан джемиетининъ инкишафы ичюн багълы олгъан эсас ресурстыр. Атешнинъ биринджи къулланувындан башлап, бугуньки электрик энергиясына къадар энергиянынъ инкишафы ве ишлетильмеси цивилизациянынъ илерилевини огге сюрди ве бизим шимдики ичтимаий къурулышымызны шекиллендирди.

Дюнья энергиягъа олгъан талапнынъ токътамайып осьмеси ве янъылангъан энергиянынъ тез инкишафы иле энергияны сакълав батареялары технологиясы пейда олды ве энергетика секторынынъ энъ муим диреги олды. Энергияны сакълагъан батареялар ель ве кунеш энергиясы киби аралыкълы энергия менбаларыны семерели сакълап, оларны энъ юксек талап девирлеринде чыкъарып, энергия теминатынынъ тургъунлыгъыны темин эте билелер. Бу технология тек аньаневий къазылма якъытыкъкъа багълылыкъны эксильтмей, амма алчакъ-углеродлы ве тургъун энергетика системаларына иришмек ичюн муим кефалетлер бере.
Энергияны сакълав батареялары технологиясынынъ инкишафы, аньаневий къуршун-экшилик батареяларындан башлап, земаневий литий-ион батареяларына, сонъра исе пейда олгъан къатты-ал батареяларына ве натрий-ион батареяларына къадар, даима технологик тар боюнларны боза. Энергия сыкълыгъыны яхшылаштырмакъ, омюрни узатмакъ ве хавфсызлыкъны арттырмакъ ёлунен энергияны сакълагъан батареялар эвде энергияны сакълав, ташув ве сетлерни низамлав киби сааларда къулланувнынъ кенъ перспективаларыны косьтере. Айтмакъ мумкюн ки, энергияны сакълав батареялары технологиясы тек шимдики энергия къурулышынынъ трансформациясы ичюн дегиль де, келеджек акъыллы сетлернинъ ве пайлаштырылгъан энергия системаларынынъ озегидир.
Литий-эсасында батарея энергиясыны сакълав технологиясы
▲Литий-ион батареяларынынъ къурулышы ве чалышув принципи
▲Литий-ион батареяларынынъ катод материаллары
▲Литий-ион батареясынынъ анод материаллары
▲Литий-ионлы батареянынъ электролити
▲Литий-ион батареяларыны лейхалаштырув ве чыкъарув
1970 сенеси «ЭкссонМобил» ширкетининъ М.С.Уиттингем биринджи литий-ион батареясыны яратты. О, мусбет ве менфий электродлар оларакъ титан дисульфидини ве маденли литийни къулланды. Зарядлав ве разрядлав вакътында менфий электродта маденли литий токътамайып истимал этиле ве мейдангъа келе, титан дисульфиди исе мусбет электродта литий ионларыны токътамайып кирсете ве чыкъара. Бу эки джерьян батареянынъ бутюн омюри девамында кери къайта ве бойлеликнен, 2В кергинликке малик экинджи дереджели литий-ион батареясыны мейдангъа кетире.1982 сенеси Иллинойс технология институтындан Р.Р. онынъ пейда олувындан башлап, литий-ион батареялары араштырма, ишлеп чыкъарув ве эволюция джерьянындан кечтилер. Олар озь устюн ве къолайлы чалышувларынен чешит сааларгъа, джеп телефонлары ве планшетлер киби 3С махсулатларындан башлап, электрик автомобильлери киби энергия секторларына ве фотоэлектрик ве ель энергиясы киби энергия сакълавнынъ буюк-масштаблы сааларына къадар, ичтимаий омюрге эмиетли тесир этелер.

Аккумулятор дегени недир?
▲Батареянынъ ишлеп чыкъарылма тарихы .
▲Литий-ион батареяларынен танышув
▲Литий-ион батареяларынынъ хусусиетлери
▲Литий-ион батареяларында эсас материаллар
Аккумулятор — кучь менбасынынъ бир чешитидир. Кучь менбалары, адет узьре, физик кучь менбаларына ве химиявий кучь менбаларына болюнелер. Физикий кучь менбаларына кунеш энергиясыны чыкъарув алетлери, термоэлектрик энергиясыны чыкъарув алетлери, иссилик ве гидроэлектрик генераторлары ве иляхре кире; химиявий кучь менбалары исе химиявий энергияны догърудан-догъру электрик энергиясына, яни умумий манада химиявий батареяларгъа я да садедже батареяларгъа чевире бильген кучь чыкъарув алетлерине аиттир.
Аккумулятор системалары дёрт несиллер девамында инкишаф эттилер: къуршун-экшилик батареялары, никель-кадмий батареялары, никель-металл гидрид батареялары ве литий-ион батареялары. Аккумуляторларнынъ чалышувы токътамайып яхшылашты, инсаннынъ аккумулятор системалары акъкъында анълавы теренлешти. Шимдики вакъытта литий-ион батареялары энъ самимий ве энергия-эффектив зарядлангъан батарея системасыдыр, олар инсан батареялары боюнджа араштырма ве технологияларнынъ энъ юксек севиесини ифаде этелер.

Литий демир фосфат материалларынынъ араштырма ве ишлеп чыкъарув тарихы
▲Литий демир фосфат материалларынынъ инкишаф тарихы .
▲Литий демир фосфатынынъ патент вазиети .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ къурулыш ве чалышув джерьянларыны огренюв .
Литий демир фосфаты (LiFeP, LFP, литий демир фосфаты я да литий демир фосфаты оларакъ да белли) — литий-ион батареяларында къулланылгъан катод материалыдыр. О, кобальт ве никель киби къыйметли элементлернинъ олмамасы, хаммалнынъ алчакъ фияты, Ер къабугъында фосфор, литий ве демир ресурсларынынъ чокълугъынен характерлене, олар йылына бир миллион тоннадан зияде базар талабыны къаршылай билелер. Катод материалы оларакъ литий демир фосфаты орта иш кергинлигине (3,2 В), юксек махсус къуветке (170мА·с/г), юксек разряд къуветине, тез зарядланув къуветине, узун девир омюрине, юксек арарет ве юксек сыджакълыкъ муитлеринде яхшы тургъунлыкъкъа маликтир.

Литий демир фосфат материалларыны чыкъарувда къулланылгъан истисал донатмалары .
▲Ишлеп чыкъарув донатмасына олгъан талаплар:;Къарыштырув донатмасы;Къурутув донатмасы;Синтерлев донатмасы,;Эзюв донатмасы; Экранлаштырув ичюн донатмалар; Азот генераторы;Къаплама ичюн донатма.
Литий-ион батареяларыны чыкъарувда литий демир фосфаты (ЛДФ) катод материаллары къулланылгъанда, оларнынъ темизлиги, фазасы ве кирликлери акъкъында талаплар сонъ дередже къатты ола. Меселя, ЛФП-де эки дегерли демирнинъ оксидленюв дереджеси 1%-ке етсе, специфик къабилиет 30%-тен зияде эксиле биле. Чюнки янъы пейда олгъан учь дегерли демир ЛФПнинъ юзюни къаплап, илеридеки ички реакцияларнынъ огюне кеткен реактив къатламны мейдангъа кетире. Эгер ЛФП энди оксидленген олса, сонъки редукция усуллары ЛФП бере бильмей, чюнки хаммалдаки литий ионлары энди гъайып олгъан.

Къара оксалат усулы иле литий демир фосфат материалларыны азырлав .
▲Синтезнинъ принципи .
▲Эсас синтетик хаммал .
▲Синтез джерьяны .
▲Синтетик материалларнынъ чалышмасы .
Къара оксалатны хаммал оларакъ къулланып, литий демир фосфатыны синтез этмек джерьянына къара оксалат усулы (я да садедже къара усул) дейлер. Шимдики вакъытта къара оксалат усулы Къытайда энъ чокъ къулланылгъан джерьян ве усулдыр, ерли истисалджыларнынъ ярысында зиядеси оны къуллана. Онынъ эсас имтиязлары – хаммалнынъ алчакъ фияты, саде джерьяны, ингредиентлернинъ нисбетини къолай идаре этмектир.
Карботермик редукция ёлунен литий демир фосфат материалларыны азырлав .
▲Синтезнинъ принципи .
▲Эсас синтетик хаммал .
▲Синтез джерьяны .
▲Синтетик материалларнынъ чалышмасы .
Литий демир фосфаты (LiFePO4) материалларыны чыкъаргъан истисалджылар арасында карботермик редукция усулы шимдики вакъытта къара оксалат усулындан сонъ энъ чокъ къулланылгъан экинджи технологиядыр. Онынъ эсас хаммалы — демир демир (Fe2PO4), шу джумледен демир фосфаты (Fe2PO4) ве демир оксиди (Fe2O3). Реакция вакътында углерод (С) ве углекислый газ (С2О3) демир демирни (Fe2PO4) къара демирге (Fe2+) эндирелер, сонъра о, кристалл решеткасына кирип, литий демир фосфатынынъ (LiFePO4) кристалл къурулышыны мейдангъа кетире.
Карботермик редукция усулынынъ имтианы шунда ки, ишлев вакътында хаммалнынъ оксидленювини козь огюне алмакъ керекмей; истеген дисперсия алына иришмек ичюн хаммалны ишлемек ичюн чешит къарыштырув усулларыны къулланмакъ мумкюн. Тек юксек арарет басамакъта углерод демир демирни къара демирге чевире ве литий демир фосфатыны мейдангъа кетире, шунынъ ичюн де карботермик эксильтюв усулы деп адландырыла. Карботермик эксильтюв усулы бир-адымлы эксильтювге ирише, газ чыкъарувны эксильте ве махсулдарлыкъны юксельтмек ичюн файдалыдыр. Айны вакъытта синтез джерьяны саде ве къолай идаре этиле, бу исе карботермик редукция усулыны менимсеген ширкетлернинъ сайысы арткъанына кетире.

Литий демир фосфат материалларыны гидротермик азырлав .
▲Синтезнинъ принципи .
▲Эсас синтетик хаммал .
▲Синтез джерьяны .
▲Синтетик материалларнынъ чалышмасы .
Гидротермик усул литий демир фосфат катод материалларыны азырламакъ ичюн нисбетен илери усулдыр. Онынъ эсас джерьянында зияде критик гидротермал система къулланыла, къара сульфат, литий гидроксиди ве фосфор экшилигини сувда иритип, эритмени къапалы муитте 100 градустан зияде къыздырып, юксек-араретли, юксек-басымлы сувлу эритме мейдангъа кетире. Реакция ион диффузиясы вастасынен кечип, литий демир фосфаты кристалл парчачыкълары пейда ола. Сонъра темиз литий демир фосфаты материалы сюзгиден кечириле, къурутыла ве литий демир фосфаты/углерод композитини мейдангъа кетирмек ичюн углерод-къаплана.
Литий демир фосфат материаллары ичюн адеттеки сынав ве талиль усуллары .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ химиявий теркибини талиль этмек ве сынамакъ усуллары .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ физик хусусиетлерини сынав усуллары .
▲Литий демир фосфат материаллары ичюн электрохимик чалышув усуллары .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ амелий къулланувына къыймет кесюв
Литий демир фосфаты (ЛДФ) материаллары ичюн сынав озьек технологиясыдыр, синтез джерьяныны идаре этмектен даа муимдир. Догъру ве догъру тест малюматлары олмадан, тургъун процесс шараитлерини эльде этмек мумкюн дегиль, ве, бойлеликнен, къулланув талапларына джевап берген махсус ЛФП махсулатларыны чыкъармакъ мумкюн дегиль. Материалларны къатты сынамакъ бутюн истисал джерьянында, хаммал алув ве синтезден башлап, битириджи махсулаткъа къыймет кесювге къадар пек муимдир. Шунынъ ичюн ЛФП-ни араштыргъан ве чыкъаргъан эр бир болюк озь тест системасынынъ къурулмасына буюк эмиет бермек керек. Муреккеп тест донатмаларыны, къатты тест усулларыны ве яхшы-окъутылгъан тест кадрларыны къулланмакъ – бу ширкетнинъ саадаки озь позициясыны сакълап къалмасы ичюн эсас шартлардыр.

Литий демир фосфат материалларынынъ башкъа хас хусусиетлерининъ талили .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ электрохимик перформансыны талиль этмек .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ электрон микроскопик морфологиясыны талиль этмек .
▲Литий демир фосфатлы материалларнынъ юзюнинъ энергиясы .
▲Литий демир фосфат материалларында демирнинъ иримек къабилиетини ольчемек .
▲Литий демир фосфат материалларынынъ спектроскопик хусусиетлери .
Литий демир фосфат материалларыны амелий къулланувда, адисевий чалышув сынавларындан гъайры, материалнынъ чалышувыны къыймет кесмек ве батареялар чыкъарув джерьянлары ичюн истинад олмакъ ичюн базы специфик хусусиетлерни де ольчемек керек. Технологияларнынъ илерилемесинен эвель тек толу улькелер ярдымынен ольчемек мумкюн олгъан базы параметрлерни шимди адий усулларнен бельгилемек мумкюн. Меселя, литий демир фосфат материалларынынъ девир перформансыны, хусусан углерод девирининъ перформансыны энди махсус уйдурылгъан акъча улькелери ярдымынен къыймет кесмек мумкюн, бу исе ольчю джерьяныны чокъ саделештире.
Литий демир фосфат материалларындан файдаланып батареялар япув технологиясы .
▲Литий демир фосфат батареясы системасынынъ дизайн характеристикалары
▲Литий демир фосфат материалынынъ шламыны азырлав технологиясы .
▲Литий демир фосфатлы шламнынъ къапламасы .
▲Литий демир фосфат электродларыны дёгмек .
▲Трансформация ве болюв .
▲Аккумуляторлар япмакънынъ башкъа нумюнелери .
Эр бир литий-ион батареясы ичюн башлангъыч лейха япмакъ биринджи вазифедир. Проект ишинде литий-ион батареясынынъ истисал джерьяны бельгиленмек керек. Аккумуляторнынъ чалышувыны эсасен электродлар бельгилегени ичюн, электродларнынъ дизайны аккумуляторны япув джерьянынынъ эсас тарафыдыр. Бу литий демир фосфат батареялары ичюн де догърудыр.

Литий демир фосфат батареяларынынъ эсас къулланув саалары .
▲Электрик ташув алетлеринде литий демир фосфат батареяларынынъ къулланылувы .
▲Энергия сакълав электрик энергиясынен теминлевде литий демир фосфат батареяларынынъ къулланылувы .
▲Электрик алетлеринде литий демир фосфат батареяларынынъ къулланылувы .
▲Литий демир фосфат батареяларынынъ къулланылувы .
Литий демир фосфаты (ЛДФ) — литий-ион батареялары ичюн катод материалыдыр, онынъ энъ буюк имтианы — юксек хавфсызлыгъыдыр. О, литий марганец оксиди ве никель-марганец-кобальт учькошели материалларында олмагъан имтиязларгъа да саиптир, меселя, узун девир омюри, материалнынъ алчакъ фияты, хаммал менбаларынынъ боллугъы. ЛФП батареялары тургъун кергинликке, орта иш кергинлигине малик, электролит системаларынен яхшы уйгъунлыкъкъа малик, -зеэрли дегиль, хатырлав тесири ёкъ ве этраф муитни кирлемейлер. Оларнынъ махсус энергиясы 100–130 Вт/кг-гъа ете биле, бу исе къуршун-экшилик батареяларынынъ энергиясындан 0,3–5 кере ве никель-металл гидрид батареяларынынъ энергиясындан 1,5 кере зиядедир. Озь чокътан-чокъ имтиязларыны козь огюне алгъанда, о, электрик автомобильлери, ель ве кунеш энергиясыны сакъламакъ ичюн идеаль батарея, эвде къулланмакъ ичюн хавфсыз запас батареялар сайыла.

Литий-ион батареялары ичюн башкъа катод материалларынынъ перспективасы
▲Литий ванадий фосфат катод материалы -
▲Литий марганец фосфат катод материалы .
▲Литий демир силикат катод материалы .
▲Литий демир борат катод материалы .
▲Литий-зенгин къатламлы катод материаллары
Литий демир фосфат (ЛДФ) материалларынынъ пейда олувы буюк-ольчюли литий-ион батареяларыны кениш къулланмакъ ичюн материалшынаслыкънынъ эсасыны къойды.

Белли олгъаны киби, литий-ион батареяларынынъ хавфсызлыгъы эр вакъыт санайынынъ инкишафыны сынъырлагъан эсас ве тенкъидий меселе олып кельди. Атта тургъун материал хусусиетлери ве муреккеп ишлев донатмалары олгъан инкишафлы мемлекетлерде литий-ион батареяларынынъ хавфсызлыгъыны толусынен кефалет этмек мумкюн дегиль. Меним мемлекетимде литий-ион батареяларынынъ ишленмесининъ шимдики нисбетен алчакъ севиесини козь огюне алгъанда, ЛФП меним мемлекетимнинъ миллий шараитлерине яхшы-келише, бу исе батареяларнынъ хавфсызлыгъыны сезилерли дереджеде юксельте.
