Электрик энергиясыны сакълав .эсасен суперконденсатор энергиясыны сакълав ве суперкечириджи энергияны сакълавны къабул эте. Биринджиси электрик энергиясыны электрик мейданында, экинджиси исе магнит мейданында сакълай. Электрик энергиясыны сакълав кучь сыкълыгъында ве девир омюринде муим имтиязларгъа малик, электрик энергиясынынъ бир аньде кесильмесининъ тесирини эксильте биле, сетте алчакъ-частоталы кучь тербеленювлерини бастыра, кергинлик ве частота хусусиетлерини яхшылаштыра биле.
Суперконденсатор энергиясыны сакълав .
Суперконденсаторлар, яни электрохимик конденсаторлар — электрод юзюнде юк топланмасы вастасынен энергияны сакълагъан энергияны сакълагъан алетлердир. Оларнынъ энергияны сакълав механизми аньаневий батареялардан фаркълана; олар электрод-электролит юзюндеки эки къатламдан пейда олгъан заряд вастасынен энергияны сакълайлар. Суперконденсаторлар сонъ дередже юксек къувет сыкълыгъына, ультра-узун девир омюрине ве тез заряд-разряд имкянларына саиптирлер, бойлеликнен, электрик автомобильлеринде, регенератив тормоз системаларында, запас кучь ресурсларында ве сетнинъ сыкълыгъыны низамлавда кениш къулланув тапалар. Лякин суперконденсаторларнынъ энергия сыкълыгъы нисбетен алчакъ, литий-ион батареяларындан чокъ алчакътыр, шунынъ ичюн оларны къыскъа-муддетли, юксек-къуветли къулланувлар ичюн келишкен япмакъ мумкюн. Илериде материаллар акъкъында илимдеки илерилевлернен суперконденсаторларнынъ энергия сыкълыгъы даа да артаджагъы беклениле, ве бунынънен оларнынъ энергияны сакълав базарында къулланылувы кенълешеджеги беклениле.
Суперконденсаторларны эсасен учь категориягъа больмек мумкюн: электрик эки-къатлы конденсаторлар, Фарадей конденсаторлары ве гибрид суперконденсаторлар. Электрик эки-къатлы конденсаторларда электродлар оларакъ карбон материаллары къулланыла, мында электролитнен алякъада олгъанда пейда олгъан къатты-сувлы юзюнде заряд айырылувы олып кече ве электрик экикъатлы къурулыш пейда ола. Бу конденсаторлар зарядланув ве бошатувы вакътында физик заряд адсорбциясы ве десорбция джерьянларындан кечелер. Электрик эки-къатлы конденсаторлар юксек къувет сыкълыгъына ве узун омюрге саип олсалар да, оларнынъ энергия сыкълыгъы нисбетен алчакътыр. Шимдики вакъытта бу алетлер тиджарет къулланувына наиль олдылар.
Фарадей конденсаторларында электрод материаллары оларакъ маден оксидлери я да кечириджи полимерлер къулланыла, мында адсорбция емкости бу материалларнынъ юзюндеки ве ашагъы ерлешкен ерлериндеки оксид-къайта тикленюв реакциялары вастасынен пейда ола. Бу тюр конденсаторнынъ чалышув принципи батареядаки реакция джерьянына бенъзей; электродларнынъ бойле юзюнинъ мейданлыкъларыны козь огюне алгъанда, о, электрик эки-къатлы конденсаторнынъ бир къач къатлы емкостини темин эте биле. Лякин анлы юксек-ток разряды ве девир омюри ичюн къувет хусусиетлери джеэтинден Фарадей конденсаторлары электрик эки-къатлы конденсаторлар киби яхшы чалышмайлар. Бундан да гъайры, Фарадей конденсаторлары да юксек истисал фияты ве технология даа толусынен пишкин олмагъан киби зорлукъларгъа огърайлар.
Гибрид суперконденсаторлар озьлерининъ юксек энергия сыкълыгъы ве узун омюри иле беллидирлер. Шимдики вакъытта олар тиджаретнинъ башлангъыч басамакъларында олсалар да, келеджекте пек буюк инкишаф имкянларына саиплер.
Ашыры кечириджи энергияны сакълав .
Суперкечириджи энергияны сакълав — электромагнит энергиясыны сакълав технологиясыдыр, о, электрик энергиясыны къаршылыкъ-сербест вазиетте сакъламакъ ичюн суперкечириджилерден файдалана. Онынъ иш принципи бойледир: зияде кечириджи катушкада догърудан-догъру ток ярдымынен кучьлю магнит мейданыны мейдангъа кетирмек, бойлеликнен энергияны сакъламакъ ве керек олгъанда, оны ток разряды ярдымынен чыкъармакъ. Алчакъ араретлерде зияде кечириджилернинъ къаршылыгъы олмагъанындан, зияде кечириджи энергияны сакълав системалары энергия джоюлувыны деерлик япмайып, сонъ дередже юксек заряд ве разряд эффективлигине ирише билелер. Бундан да гъайры, зияде кечириджи энергия сакълавынынъ джевап вакъытлары сонъ дередже тездир, миллисаниелерде заряд ве разрядкъа ирише, бу исе оны энергия системаларында кергинликни бир аньде низамламакъ ве сыкълыкъны идаре этмек ичюн келишкен япа. Лякин зияде кечириджи энергияны сакълав системаларынынъ фияты юксек, буны эсасен зияде кечириджи материалларнынъ ишлеп чыкъарылмалары ве криоген сувутув технологиясы сынъырлай. Шунынъ ичюн шимдики къулланмалар эксериетле юксек-къувет, къыскъа-муддетли энергия сакълавыны талап этмек ичюн махсус сааларда, меселя, сетнинъ тургъунлыгъы ве арбий техникада топлангъан.
Умумий зияде кечириджи материалларгъа Nb-Ti ве Nb3Sn киби алчакъ-араретли зияде кечириджилер, итрий барий бакъыр оксиди (YBCO) ве висмут стронций кальций бакъыр оксиди (BSOCC) киби юксек-араретли зияде кечириджилер кире. Юксек-араретли зияде кечириджилернинъ критик арарети алчакъ-араретли зияде кечириджилерге коре зияде ола, бу исе сувутув талапларыны эксильте ве зияде кечириджи энергияны сакълав системаларыны даа амелий ве икътисатлы эте.